تعیین مسیر شغلی متناسب

سلام و عرض ادب؛ من خانمی مجرد، ۳۶ ساله و دارای مدرک کارشناسی ارشد مهندسی نرم افزار هستم. در دوران تحصیل همواره جزو دانشجویان برتر بودم و به حوزه فناوری و به ویژه برنامه نویسی علاقه داشتم. با این حال، مسیر حرفه ای من برخلاف انتظاراتم و برنامه ای که در دوران تحصیل برای خودم تصور کرده بودم پیش رفت. در دهه بیست زندگی ام تلاش زیادی کردم تا از طریق کارآموزی، مطالعه و انجام پروژه های شخصی، مهارت و تجربه لازم برای ورود به بازار کار برنامه نویسی را کسب کنم. با این حال، به دلیل محدودیت های مالی، نتوانستم از فرصت های کارآموزی شرکت های متوسط استفاده کنم. در شرکت های کوچک تری هم که تجربه کارآموزی داشتم، بیشتر از من برای انجام امور جاری استفاده می شد و فرصت کافی برای یادگیری اصولی و رشد تخصصی فراهم نبود. با وجود مطالعه شخصی و انجام پروژه های مستقل، نتوانستم به سطح مهارتی مورد انتظار بازار کار برسم و به تدریج از مسیر برنامه نویسی فاصله گرفتم. در این مدت برای تأمین هزینه های زندگی، کارهای مختلفی مانند تایپ و ترجمه مقالات تخصصی کامپیوتر، تولید محتوا و سئو انجام دادم. بعدها به صورت خودآموز وارد حوزه Microsoft Dynamics CRM 365 شدم و در یک شرکت کوچک، چند پروژه را از ابتدا تا انتها اجرا کردم. از جمله کارهایی که انجام دادم: * تحلیل نیازمندیهای کاربران و مشتریان، طراحی و پیاده سازی فرآیندهای سازمانی در 365 CRM Dynamics Microsoft و توسعه و سفارشی سازی قابلیت های سیستم متناسب با نیازهای کسب وکار. * فعالیت بهعنوان کارشناس نرمافزار مقیم در محیط مشتری؛ شامل تعامل مستقیم با کاربران، شناسایی و تحلیل نیازمندیها، پیگیری مسائل و درخواستها و ارائه راهکارهای نرمافزاری . * توسعه و پشتیبانی نرمافزارهای سازمانی و همکاری با کاربران و تیم مشتری در رفع مشکلات و بهبود قابلیتهای نرمافزاری . * تجربه فعالیت در SEO و بهینهسازی وبسایت به توسعه نرم افزاری این حوزه علاقه مند بودم و حتی با وجود محدودیت هایی که در محیط کار برای ورودم به بخش برنامه نویسی وجود داشت، شخصا دوره خصوصی گرفتم تا بتوانم این مهارت را هم کسب کنم. متأسفانه شرایط همکاری در اون شرکت مناسب نبود؛ فرصت برنامه نویسی بهم داده نشد و نه تنها افزایش حقوقی نداشتم، بلکه سه ماه حقوق و بیمه ام نیز پرداخت نشد و در نهایت مجبور به ترک آنجا شدم. با توجه به محدود بودن فرصت های شغلی مرتبط با CRM و شرایط نامناسب بازار کار این حوزه در آن مقطع، حدود سه ماه بیکار ماندم. پس از سه ماه بیکاری، در یک شرکت بزرگ برای مصاحبه پذیرفته شدم. با وجود اینکه مدیر مستقیمم از ابتدا تمایل چندانی به استخدام من نداشت، پس از حدود سه ساعت مصاحبه با مدیر ارشد، استخدام شدم. متأسفانه در محیط جدید، با وجود نبود آموزش و راهنمایی مناسب مسئولیت برنامه نویسی بهم داده شد و اجازه ی کار روی CRM بهم داده نشد، در نتیجه عملکردم با چالش هایی همراه شد. رفتار مدیر مستقیمم هم بسیار تحقیرآمیز بود و اشتباهاتم، حتی در مواردی که مسئولیتی متوجه من نبود، در بین کل اعضای تیم واحد فناوری اطلاعات، و در جلسات تیمی و در حضور مدیران مطرح می شد. به تدریج تصویری از من به عنوان فردی بی دقت و پرخطا در تیم شکل گرفت و در نهایت از تیم CRM خارج شدم. پس از آن هم فرد دیگری از آشنایان مدیر تیم CRM، جایگزین من شد. به دلیل فشار خانواده و نگرانی از بیکاری، تصمیم گرفتم به جای ترک شرکت، به تیم پشتیبانی منتقل شوم. مدیر تیم پشتیبانی با وجود آگاهی از سوابق ناموفق من در تیم CRM، با توصیه مدیر ارشد به من فرصت همکاری دادند. طی حدود چهار سال فعالیت در این تیم، تلاش کردم مسئولیت های مختلفی را بپذیرم و مهارت های جدیدی کسب کنم. از جمله فعالیت ها و دستاوردهای من در این دوره می توانم به موارد زیر اشاره کنم: *تحلیل، طراحی و مستندسازی حدود ۳۰ فرآیند کلیدی واحد ICT با هدف شفافسازی گردش کار، مسئولیتها و نقاط کنترل و شناسایی فرصتهای بهبود، با همکاری ذینفعان مرتبط. * تحلیل و بهبود فرآیند درخواست مجوز استفاده از لپتاپ و مشارکت در تبدیل فرآیند کاغذی به فرآیند الکترونیکی؛ شامل تحلیل گردش کار، شناسایی ذینفعان، طراحی فرآیند و اخذ تاییدات. * تحلیل نیازمندیهای کاربران و ذینفعان و تبدیل نیازهای کسبوکار به الزامات فرآیندی و سیستمی برای بهبود راهکارهای سازمانی. * تعریف و مستندسازی KPIهای عملکردی با همکاری ذینفعان، تهیه شناسنامه شاخصها، بررسی منطق محاسبات و همکاری در تهیه و اعتبارسنجی گزارشها و داشبوردهای مدیریتی BI. * بررسی و اعتبارسنجی خروجی شاخصها و داشبوردهای مدیریتی و پیگیری مغایرتها با ذینفعان و تیمهای مرتبط. * پشتیبانی و بهبود فرآیندهای مدیریت درخواستهای IT در Plus ServiceDesk و مشارکت در بهینهسازی گردش کار. * مشارکت در پروژه مهاجرت از Plus ServiceDesk به Management Service Jira/Jira؛ شامل تحلیل نیازمندیها، طراحی فرمها، پیکربندی گردش کار و تنظیم دسترسیها. * طراحی و پیادهسازی داشبوردهای مدیریتی Jira با استفاده از eazyBI و Filters Rich متناسب با نیازهای اطلاعاتی مدیران و کارشناسان * پشتیبانی کیفی اپلیکیشن و پاسخگویی به بیش از ۳۰۰۰ کاربر ناراضی. *تولید محتوا برای موشن گرافیک های سازمانی. *پشتیبانی وب سایت مبتنی بر WordPress. *طراحی رابط و تجربه کاربری (UI/UX) برای وب سایت و اپلیکیشن با Adobe XD و Figma. با وجود این تجربیات، مسئله ای که همچنان در محیط کار با آن مواجه بودم، برچسب منفی ناشی از عملکردم در دوره کوتاه حضور در تیم CRM بود. حتی برخی همکارانی که هیچ وقت با من همکاری مستقیم نداشتند، به استناد اتفاقات پنج سال قبل درباره توانایی های حرفه ای من قضاوت می کردند. این موضوع در کنار فضای نامناسب بین برخی همکاران، به مرور اعتمادبه نفسم را تحت تأثیر قرار داد. در مقطعی از مدیرم _در تیم پشتیبانی_ درباره نقاط قوت و ضعف عملکردم بازخورد خواستم. ایشان به توانایی ذهنی و قدرت تحلیل من اشاره کردند و معتقد بودند که از این نظر حتی از برخی مدیران و رؤسای سازمان نیز توانمندتر هستم. همچنین پیشنهاد کردند به سمت تحلیل داده حرکت کنم. از طرف دیگر، علاقه قدیمی ام به برنامه نویسی و جذابیت حوزه هوش مصنوعی باعث شد به یادگیری علم داده علاقه مند شوم. در همین راستا در دوره های مرتبط با Python، آمار، یادگیری ماشین و شبکه های عصبی شرکت کردم و تلاش کردم هم زمان با یادگیری، برای خودم رزومه و نمونه کار ایجاد کنم. اما در محیط کار، به دلیل همان سابقه قبلی در تیم CRM، مجدداً با چالش هایی مواجه شدم و ناچار شدم از تیم پشتیبانی خارج شوم. در این راستا همزمان برای بازگشت به تیم CRM و همچنین ورود به تیم DevOps مصاحبه دادم. با توجه به تجربه قبلی و شناختی که از فضای تیم CRM داشتم، احساس کردم بازگشت به آن تیم احتمالاً فرصت مناسبی برای اثبات توانایی ها و رشد حرفه ای من نخواهد بود. بنابراین در نهایت وارد تیم DevOps شدم، با این شرط که عمدتاً مسئولیت های مرتبط با Jira را بر عهده بگیرم. چند ماهی هست که در تیم DevOps مشغول یادگیری و انجام امور مرتبط با Jira هستم. بخش زیادی از یادگیری هایم همچنان خودآموز است. با این حال، از یک طرف فضای کاری فعلی و برخوردهایی که گاهی حتی در صورت نداشتن اشتباه با من صورت می گیرد، باعث شده احساس کنم همچنان با همان تصویر منفی گذشته قضاوت می شوم. از طرف دیگر، ماهیت کار فعلی برایم جذابیت ندارد و آن را مسیری نمی بینم که بتوانم در آن به تخصص حرفه ای مورد علاقه ام برسم. در حال حاضر رفتن به محل کار برایم بسیار فرساینده شده است. گاهی آن قدر از شرایط کاری خسته می شوم که تصور می کنم شاید در محیط های کاری دیگر هم نتوانم عملکرد خوبی داشته باشم. مجموع این تجربیات باعث شده اعتمادم به توانایی های حرفه ای خودم کاهش پیدا کند و در انتخاب مسیر شغلی نیز دچار تردیدهای مداوم شوم. نکته مشترک فعالیت هایی که انجام دادم این بود که بدون آموزش رسمی و عمدتاً از طریق مطالعه و یادگیری خودآموز، مسئولیت انجام آن ها را بر عهده گرفتم. همچنین، می خواهم تأکید کنم که صرفاً به دلیل داشتن تجربه در تحلیل و مستندسازی فرآیندها، لزوماً علاقه مند به ادامه فعالیت تخصصی در این حوزه نیستم. برای مثال، اگرچه تجربه تحلیل و ترسیم حدود ۳۰ فرآیند سازمانی را دارم، اما انجام مستمر فعالیت هایی مانند ترسیم فلوچارت، مستندسازی فرآیندها، تهیه دستورالعمل و پیگیری تأییدیه ها به تنهایی برایم جذابیت شغلی ندارد. بنابراین برایم مهم است که در ارزیابی مسیر شغلی، بین توانایی انجام یک فعالیت، علاقه به انجام مستمر آن و قابلیت تبدیل آن به یک تخصص حرفه ای تمایز قائل شویم. مسئله اصلی من در حال حاضر انتخاب یک مسیر شغلی تخصصی، پایدار و متناسب با توانمندی ها و علایقم است. نمی خواهم صرفاً یک ابزار یا نرم افزار دیگر یاد بگیرم و چند سال بعد دوباره مجبور شوم مسیرم را از ابتدا تغییر دهم. می خواهم در یک حوزه به مهارت عمیق و قابل عرضه در بازار کار برسم؛ به گونه ای که هم امکان استخدام در شرکت های معتبر و تیم های تخصصی را داشته باشم و هم در آینده بتوانم به صورت مستقل پروژه بگیرم یا فعالیت حرفه ای خودم را توسعه دهم. در این خصوص چند سؤال اساسی دارم: ۱. با توجه به سوابق تحصیلی، تجربیات کاری، توانمندی های تحلیلی و علایق من، چه مسیرهای شغلی می توانند بیشترین تناسب را با من داشته باشند؟ ۲. آیا بهتر است روی حوزه تحلیل داده و هوش تجاری (Data Analytics / BI) متمرکز شوم، یا مسیرهایی مانند تحلیلگر کسب وکار (Business Analyst)، تحلیلگر کسب وکار و داده (Business & Data Analyst)، توسعه CRM یا حتی برنامه نویسی (پایتون)و علم داده برای من مناسب تر هستند؟ 3. با توجه به سوابق و علایقم، کدام یک از مسیرهای شغلی مانند Data Analyst، BI Developer، Business & Data Analyst، Business Analyst، یا Python Developer و در بلندمدت Data Scientist تناسب بیشتری با من دارند؟ منظورم صرفاً تناسب با تجربیات گذشته نیست؛ بلکه می خواهم ماهیت فعالیت های روزمره هر شغل، میزان کار فنی و تحلیلی، فرصت رشد تخصصی و امکان فعالیت مستقل در آن ها نیز بررسی شود. 4. آیا ممکن است توانمندی من بیشتر در تحلیل مسائل کسب وکار و تبدیل آن ها به راهکارهای داده محور و فنی باشد، نه لزوماً تحلیل فرآیند یا مستندسازی؟ چگونه می توان این موضوع را با آزمون های معتبر و تمرین های عملی ارزیابی کرد؟ 5. چگونه می توانم تشخیص دهم که علاقه ام به هوش مصنوعی و برنامه نویسی یک علاقه پایدار و متناسب با توانایی هایم است یا صرفاً ناشی از جذابیت این حوزه هاست؟ 6. چگونه می توانم بین علاقه شخصی، استعداد و توانمندی واقعی، شرایط بازار کار، درآمد و آینده شغلی تعادل برقرار کنم؟ 7. با توجه به اینکه ۳۶ سال دارم و نمی خواهم مجدداً چند سال را صرف یادگیری مسیری کنم که در نهایت به اشتغال من منجر نشود، چه مسیری از نظر زمان یادگیری، امکان ورود به بازار کار و قابلیت پیشرفت منطقی تر است؟ 8. چه مهارت هایی را باید به صورت عمیق یاد بگیرم تا بتوانم از سطح انجام کارهای پراکنده و پشتیبانی خارج شوم و به یک نیروی متخصص با هویت حرفه ای مشخص تبدیل شوم؟ 9. چگونه می توانم با وجود تجربه های کاری ناموفق و کاهش اعتمادبه نفس ناشی از آن ها، توانمندی های واقعی خودم را بهتر بشناسم و در مسیر حرفه ای جدید با اطمینان بیشتری پیش بروم؟ برای من مهم است که این انتخاب صرفاً بر اساس علاقه یا ترندهای بازار نباشد، بلکه بر مبنای شناخت واقع بینانه از شخصیت، توانایی ها، محدودیت ها و فرصت های شغلی انجام شود. هدفم این است که بالاخره در یک مسیر حرفه ای مشخص سرمایه گذاری کنم، تخصص قابل اتکایی به دست بیاورم و بتوانم آینده شغلی مستقل تر و باثبات تری برای خودم بسازم. ممنون می شم در این مسیر راهنمایی ام کنید.